Postępy prac budowlanych w ramach projektu „Kampinos Wetlands”

Mimo rekordowo wysokich opadów w roku 2017 trwają prace budowlane na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego. Zaprojektowana sieć niewielkich przekopów, przetamowań oraz różnego rodzaju przepustów została częściowo wybudowana lub jest nadal budowana w ramach projektu LIFE12 NAT/PL/000084 „Ochrona i renaturyzacja mokradeł obszaru Natura 2000 „Puszcza Kampinoska” ” na terenach czterech wyznaczonych Obszarów Oddziaływania projektu: Dolna Łasica, Żurawiowe, Kanał Zaborowski i Wilcza Struga

Listopad 09, 2017 | autor Barbara Grzebulska

 

Zaawansowanie prac

W Obszarze Oddziaływania Wilcza Struga, położonym w zachodniej części Puszczy Kampinoskiej, obiekt Grobla w Sadowej jest jednym z najważniejszych obiektów objętych umową na prace budowlane w ramach projektu. Jest to obiekt o znaczeniu przeciwpowodziowym, rozdzielający podmokłe olsy Puszczy Kampinoskiej od łąk miejscowości Sadowa (Ryc. 1).

Ryc. 1 Widok panoramiczny na groblę w Sadowej. Po lewej stronie grobli znajduje się Kampinoski Park Narodowy, po prawej grunty wsi Sadowa., stan zwierciadła wody w KPN jest wyraźnie wyższy niż na łąkach wsi Sadowa. październik 2017, fot. B. Grzebulska

Prace na grobli zostały rozpoczęte jeszcze w lutym 2017, nie zostały dokończone z powodu rozpoczynającego się okresu ochronnego w marcu 2017 (utworzonego ze względu na okres lęgowy ptaków, a także inne potrzeby przyrodnicze Kampinoskiego Parku Narodowego.) Okres ochronny trwał do września 2017 roku, a w jego trakcie omawiano z wykonawcą stan zaawansowania, dokonano oceny stabilności grobli oraz omawiano potrzeby wykonania prac dodatkowych, które wzmocnią skarpy grobli. Prace na grobli nie zostały jeszcze zakończone ani nie zostały jeszcze odebrane. Na czas wstrzymania prac w sezonie letnio-jesiennym zostały wbudowane w groblę umocnienia tymczasowe, w celu pozostawienia drożnego dla turystów czerwonego szlaku. Pozostałe do realizacji prace na grobli, które nie zostały do tej pory wykonane obejmują usypanie skarp i ich umocnienie kiszkami faszynowymi.

Ponadto w północnej części grobli ma znajdować się przepust z klapą zwrotną, który ma umożliwić przelew wody w stronę parku w sytuacjach, gdy różnice poziomów wody będą kształtować się sprzyjająco dla spływu wody z łąk miejscowości Sadowa do Puszczy Kampinoskiej.

Poza tym obiektem na Obszarze Oddziaływania Wilcza Struga zostały jeszcze wybudowane brody z funkcją piętrzącą (Ryc. 2), przepusty oraz zastawki z funkcją piętrzenia (Ryc. 3). 

Ryc. 2 Bród z funkcją piętrzenia na obszarze Wilcza Struga. Budowla ta ma zatrzymywać niskie stany wody, natomiast w okresie wysokich stanów przepływ ma się odbywać swobodnie. luty 2017, fot. B. Grzebulska

Ryc. 3 Zastawka piętrząca. październik 2017, fot. A. Andrzejewska

Na Obszarze Oddziaływania Żurawiowe zostały wybudowane cztery przepusty oraz przekop. Wszystkie te obiekty mają na celu umożliwienie dopływu większej ilości wody do Obszaru Ochrony Ścisłej Żurawiowe, a równocześnie podwyższenie grobli nazywanej Traktem Napoleońskim oraz grobli na żółtym szlaku turystycznym ma zapobiec przepływowi wody na tereny zamieszkałe położone na zachód od obszaru.

Prace na Obszarach Oddziaływania Kanał Zaborowski i Dolna Łasica, położonych w zachodniej części Puszczy Kampinoskiej, obejmują głównie budowle o charakterze ścianek piętrzących, niekiedy razem z brodami. Większość ścianek piętrzących zbudowanych do tej pory na Obszarze Oddziaływania Dolna Łasica znajduje się obecnie pod wodą, co utrudnia albo nawet uniemożliwia kontynuację prac zgodnych z Projektami budowlanym i wykonawczym.

Rekordowe opady w drugim półroczu 2017 roku

Jesienią 2017 roku kontynuowanie prac było wstrzymywane z powodu niezwykle wysokiego stanu wód w Puszczy Kampinoskiej w drugiej połowie 2017 roku. Z miesiąca na miesiąc zwiększające się pomiary opadów zadziwiały nas coraz bardziej (Ryc. 4). Do końca października 2017 roku w Puszczy Kampinoskiej spadło 804 mm deszczu (na podstawie pomiarów ze stacji opadowej w Izabelinie) co daje 133 % średnich rocznych opadów (z wielolecia 2000-2017).

Ryc. 4 Wykres sum opadów w latach 2000-2017 w okresie od stycznia do października (na podstawie pomiarów ze stacji opadowej w Izabelinie)

Na niektórych terenach, zwłaszcza w zachodniej części Kampinoskiego Parku Narodowego, poziom wód jest tak wysoki, że firma która rozpoczęła w sierpniu prace na tym terenie była zmuszona je wstrzymać ponieważ na większość terenów budowy nie da się dojechać. Jest to podejście odpowiedzialne, gdyż przejazdy po drogach gruntowych ciężkim sprzętem budowlanym (używanym do wbijania ścianek szczelnych) spowodowałyby jedynie pogorszenie się stanu dróg używanych także przez mieszkańców okolicznych miejscowości do dojazdów na łąki.

Ryc. 5 Wykres porównujący sumy miesięczne opadów z 2017 roku do średnich miesięcznych sum opadów z wielolecia 2000-2017.

We wrześniu spadło 173 mm opadu, co spowodowało przekroczenie średniej miesięcznej sumy opadów dla września o 135 mm. W październiku wysokie opady nadal były problemem. W miesiącu tym spadło 112 mm  co daje większy o 75 mm opad niż opad średni z wielolecia dla miesiąca października (Ryc. 5) Spowodowało to wylewy Kanału Łasica (Ryc. 6) na przyległe łąki. Jest to sytuacja wyjątkowa, nie notowana do tej pory przez pracowników Kampinoskiego Parku Narodowego.

Na szczęście zagrożenie zalania tego rejonu zostało wykryte zawczasu – dzięki badaniom modelowym. Kampinoski Park Narodowy wnioskował z sukcesem o rozszerzenie stref wykupów gruntów znajdujących się w obniżeniu terenu od właścicieli prywatnych.

Ryc. 6 Brochów Łąki, teren znajdujący się w obniżeniu terenowym, stan na 25 października 2017. Widok od strony jazu Sianno w kierunku południowo zachodnim. Fot. M. Wojciechowicz