Projekt Clair City zbliża ludzi – Warsztat Wzajemnego Uczenia się mieszkańców i decydentów kluczem do lepszych miast

W styczniu, gdy nad polskimi miastami zanieczyszczenia powietrza często przekraczają dozwolone normy odbyły się warsztaty w ramach projektu Clair City.

Luty 23, 2018 | autor Barbara Grzebulska

Poprawa funkcjonowania sieci ścieżek rowerowych i wypożyczalni rowerów miejskich jest jedną z cząściej wymienianych potrzeb mieszkańców. (CC0)


Dlaczego Sosnowiec?

Sosnowiec to jedno z 6 miast projektu Clair City. Należy do Aglomeracji Śląskiej, która ma niespełniające norm powietrze w miesiącach zimowych. Od 2017 roku Województwo Śląskie ma już nowe prawo: Uchwałę Antysmogową – dokument, dzięki któremu zapoczątkowane zostały zmiany na lepsze. O jakości życia w mieście – z uwzględnieniem jakości powietrza chcą teraz mówić wszyscy: od administracji publicznej po organizacje pozarządowe. Projekt Clair City daje doskonały panel dyskusyjny i narzędzia do tego celu.

Styczniowe wydarzenie było podzielone na dwie części – referatową oraz warsztatową. Warto podkreślić, że na konferencji udało się zebrać przedstawicieli różnych środowisk: administracji publicznej, władz miasta,  specjalistów w zakresie zdrowia, transportu i komunikacji, przedstawicieli spółdzielni mieszkaniowych, stowarzyszeń seniorów, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, a także pozarządowych organizacji, takich jak Zagłębiowski Alarm Smogowy.

W trakcie pierwszej części uczestnicy wysłuchali specjalistów, którzy wygłosili wykłady o tematach związanych z oceną i poprawą jakości życia w mieście. Prezentacje przedstawili: Anna Rączka, Tomasz Przedpełski z Wydziału Gospodarki Komunalnej i Środowiska - „Energia w Sosnowcu”, dr hab. n.med. Danuta Mielżyńska z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - „Zdrowie w Sosnowcu a stan środowiska”, Robert Dworak z Wydział Zarządzania Drogami i Ruchem - „Transport w Sosnowcu: przeszłość, teraźniejszość i przyszłość” oraz Lilia Szymańska-Kubicka z Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska - ”Jakość powietrza w Sosnowcu”.

Referenci omówili stan środowiska i infrastruktury miejskiej, ich wpływ na zdrowie oraz mocne i słabe strony miasta i regionu. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska przedstawił alarmujące dane monitoringowe dotyczące stanu powietrza w Sosnowcu, który należy do najbardziej zanieczyszczonych miejsc w Polsce (nawet kilkaset procent przekroczenia pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10 oraz benzo(a)pirenu). Jednym z bezwzględnych osiągnięć energetyki miasta Sosnowca ostatnich lat jest doprowadzenie do wykupu oświetlenia ulicznego od firmy energetycznej, dzięki czemu miasto mogło założyć energooszczędne żarówki LED. Ponadto realizowanych jest szereg inwestycji w transport publiczny (węzły przesiadkowe, tramwaje elektryczne, sieć wypożyczalni rowerów miejskich, pierwsze buspasy). Można z zadowoleniem stwierdzić, że do przeszłości przeszedł czas gdy kogokolwiek trzeba było przekonywać, że transport rowerowy, czy publiczny jest ważniejszy niż tak zwana „przepustowość” ruchu samochodowego na ulicach miasta.

Część warsztatowa wydarzenia była poświęcona budowie scenariuszy pożądanego rozwoju Sosnowca: do 2020 roku, do 2030 roku i do 2050. Dyskusję prowadzili pracownicy Urzędu Miasta Sosnowca i REC.

 

Co przyniesie rok 2020

W scenariuszach do 2020 roku przeważały pomysły dość ostrożne, związane z wiedzą o obecnych inwestycjach Sosnowca. Uczestnicy spodziewali się przede wszystkim zakończenia prac nad buspasem i siecią wypożyczalni rowerów miejskich, ale także stacji ładowania samochodów elektrycznych.

Jako kluczowa wskazywana była edukacja społeczeństwa. Ta praca u podstaw, zwiększanie świadomości wpływu indywidualnej działalności na zdrowie własne i sąsiadów wydaje się być ważnym czynnikiem dla akceptacji społecznej przeprowadzanych reform.

Nie wszystkie elementy poprawy stanu powietrza zależą jednak od samych tylko mieszkańców. Uczestnicy warsztatów wymieniali jako ważny element konieczność podłączania budynków mieszkalnych do centralnego systemu ciepłowniczego miasta, tworzenie nowych mechanizmów dofinansowań wymiany kotłów oraz przepisów dotyczących zakazu wprowadzania paliw złej jakości.

 

Odważne scenariusze dla roku 2030

Perspektywa następnych dwunastu lat umożliwiła uczestnikom odważniejsze wypowiadanie się na temat pożądanego kierunku rozwoju ich miasta. Przeważały wypowiedzi dotyczące ograniczenia ruchu samochodów osobowych w centrum miasta. Ponadto scenariusz zmian miasta do 2030 przewiduje całkowite wyeliminowanie nieetologicznych kotłów i pieców pozaklasowych, oraz całkowita wymiana oświetlenia  na LED.

Jako pożądany kierunek rozwoju pojawił się także kompleksowy rozwój systemu zielonej i błękitnej infrastruktury miejskiej. Ma to być związane z zachęceniem przenoszenia się ludzi do centrów miast, podczas gdy obecnie centra miast wyludniają się z powodów ich uciążliwości.

 

Dalekosiężne zmiany w 2050 roku

Perspektywa kolejnych 30 lat rozwoju Sosnowca pozwoliła uczestnikom warsztatów na rozwinięcie wyobraźni. Jako pożądane wymieniana była: całkowita rezygnacja z energetyki paliw kopalnych i przejście na odnawialną energetykę. Nowa infrastruktura miałaby być energooszczędna, pasywne domy i zeroemisyjne przedsięwzięcia.

Co ciekawe grupa jednomyślnie zauważyła, że do 2050 roku potrzebna jest rewolucja światopoglądowa, która miałaby spowodować zniechęcenie do konsumpcji społeczeństwa i zwiększenie poczucia odpowiedzialności jednostki. W dyskusji pojawiały się także spostrzeżenia, że w demograficznie starzejącym się społeczeństwie bardzo ważną grupą docelową wszelkich projektów i działań edukacyjnych są seniorzy. Konieczność wzmocnienia więzi społecznych wydaje się być bardzo istotnym elementem, dla powodzenia zmian.

 

Główne przeszkody rozwoju i jak je pokonać

Uczestnicy warsztatów starali się równocześnie ze wskazaniem bariery podawać pomysły na jej rozwiązanie. Dzięki temu pojawiło się wiele świeżych koncepcji, które wydają się być możliwe do przeprowadzenia.

Bariery utrudniające realizację założonych scenariuszy wskazywane przez uczestników warsztatów podzielić na 3 grupy: prawne, finansowe i związane ze świadomością mieszkańców. Obecnie istniejący system prawny dotyczący OZE wymaga stabilizacji i utrudnia podejmowanie długodystansowych decyzji inwestowania w nowe technologie. Jako dodatkowe czynniki stymulujące realizację scenariuszy podawano najczęściej edukację społeczeństwa, ale także większą egzekwowalność łamania prawa dotycząca wszystkich rodzajów emisji (niska emisja, emisja przemysłowa, energetyka).

Mimo, że uczestnicy warsztatów pochodzili z różnych środowisk prezentowali zaskakująco zbieżne poglądy na temat potrzeb mieszkańców. Bezwzględnie dla wszystkich priorytetem jest zdrowie. Uczestnicy zgodnie przyznawali, że powinno być ono priorytetem na wszystkich szczeblach legislacyjnych.

: 980 views